Στις 23 Ιουλίου, το ερευνητικό σκάφος Kronprins Haakon απέπλευσε από την προβλήτα άνθρακα στο Longyearbyen (en.uit.no)
Περίπου 30 ερευνητές και 20 μέλη πληρώματος θα περάσουν τις επόμενες 50 ημέρες πλέοντας προς τον Βόρειο Πόλο, στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Polhavet 2050.
Τα δορυφορικά δεδομένα δείχνουν ότι ο κεντρικός Αρκτικός Ωκεανός μεταβάλλεται με ταχύ ρυθμό, από έναν λευκό, καλυμμένο από πάγο ωκεανό σε έναν ολοένα και πιο γαλάζιο και χωρίς πάγο.
«Ο βασικός στόχος είναι να εξηγήσουμε τις συνέπειες της υποχώρησης των πάγων, τόσο για τη βιοποικιλότητα όσο και για τις μελλοντικές ανθρώπινες δραστηριότητες», δήλωσε ο επικεφαλής της αποστολής Paul Dodd, ερευνητής στο Νορβηγικό Πολικό Ινστιτούτο.
Καθώς νέες θαλάσσιες περιοχές γίνονται προσβάσιμες, αυξάνεται και το ενδιαφέρον για την αξιοποίηση πόρων που μέχρι πρότινος ήταν απρόσιτοι. Τα θερμότερα θαλάσσια ρεύματα ενδέχεται να μεταφέρουν νέα είδη από τον Ατλαντικό βορειότερα, ενώ η μείωση των θαλάσσιων πάγων μπορεί να ανοίξει νέες ναυτιλιακές διαδρομές.
Το ερευνητικό πρόγραμμα Polhavet 2050 συγκεντρώνει 18 νορβηγικά ερευνητικά ιδρύματα σε μια δεκαετή συνεργασία με στόχο την παραγωγή νέας γνώσης για τον μεταβαλλόμενο Αρκτικό Ωκεανό.
Σκοπός είναι να δημιουργηθεί μια πιο ισχυρή επιστημονική βάση για τη μελλοντική διαχείριση της Αρκτικής.
«Ο σωστός χρονισμός είναι καθοριστικός. Οι νέες διεθνείς συμφωνίες για τη βιοποικιλότητα σε περιοχές πέραν της εθνικής δικαιοδοσίας, καθώς και οι παγκόσμιοι στόχοι για την προστασία του 30% των ωκεανών, απαιτούν ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση», δήλωσε ο Dodd.
Ο Paul Dodd (Νορβηγικό Πολικό Ινστιτούτο), η Anette Wold (Νορβηγικό Πολικό Ινστιτούτο), η Arunima Sen (UNIS) και η Morven Muilwijk (Νορβηγικό Πολικό Ινστιτούτο) στο πρυμναίο κατάστρωμα
Θα μελετηθεί ολόκληρο το οικοσύστημα
Οι ερευνητές και το πλήρωμα έχουν μπροστά τους ένα ιδιαίτερα απαιτητικό έργο, καθώς θα μελετηθεί ολόκληρο το οικοσύστημα. Η αποστολή θα κινηθεί δυτικότερα από προηγούμενες αποστολές, ώστε να συλλέξει φυσικά, χημικά και βιολογικά δεδομένα που θα προσφέρουν νέα γνώση για τον Αρκτικό Ωκεανό.
Πέντε από τους 30 ερευνητές που βρίσκονται στο πλοίο προέρχονται από το UiT, συμπεριλαμβανομένης ολόκληρης της ομάδας που ασχολείται με τη βιολογία των θαλάσσιων πάγων.
Οι υπόλοιποι ερευνητές προέρχονται από το Νορβηγικό Πολικό Ινστιτούτο, το Πανεπιστήμιο του Bergen (UiB), το Πανεπιστήμιο του Όσλο (UiO), το Νορβηγικό Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας (NTNU) και το Πανεπιστημιακό Κέντρο του Svalbard (UNIS).
Μεταξύ άλλων, οι ερευνητές θα συλλέξουν δείγματα νερού, πυρήνες πάγου, δείγματα ιζημάτων και πλαγκτόν.
Τα δείγματα θα ληφθούν τόσο με παραδοσιακές μεθόδους, όπως δίχτυα και τράτες, όσο και με νέες τεχνολογίες, όπως αυτόνομοι δειγματολήπτες που συλλέγουν δεδομένα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν ερευνητές στην περιοχή.
«Παραδοσιακά μελετούσαμε τον Αρκτικό Ωκεανό μόνο το καλοκαίρι, όμως οι σημαντικότερες αλλαγές συμβαίνουν όλο τον χρόνο. Χρειαζόμαστε λοιπόν μετρήσεις που να παρακολουθούν τον ωκεανό σε όλες τις εποχές», εξήγησε η Morven Muilwijk, ερευνήτρια στο Νορβηγικό Πολικό Ινστιτούτο.
Σημαντικό μέρος της φετινής αποστολής είναι η ανάκτηση αγκυροβολημένων οργάνων μέτρησης, τα οποία συλλέγουν συνεχώς δεδομένα από το 2024. Παράλληλα, θα τοποθετηθούν νέα όργανα ώστε η σειρά των μετρήσεων να συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια.
Για να κατανοηθούν οι μεταβολές στον ωκεανό, είναι απαραίτητο να εξεταστούν οι μακροχρόνιες τάσεις και όχι μεμονωμένα έτη, εξήγησε η Anette Wold, επικεφαλής μηχανικός του Νορβηγικού Πολικού Ινστιτούτου και αναπληρώτρια επικεφαλής της αποστολής.
«Για να μπορέσουμε να μιλήσουμε για αλλαγή, πρέπει να συλλέγουμε δεδομένα επί μεγάλο χρονικό διάστημα. Τα μεμονωμένα έτη λένε λίγα, όμως μαζί δημιουργούν μια χρονοσειρά που δείχνει πώς πραγματικά εξελίσσεται ο Αρκτικός Ωκεανός».
Ποια ζωή υπάρχει πραγματικά σε βάθος 4.000 μέτρων;
Τα επιστημονικά όργανα θα κατέβουν σχεδόν 4.000 μέτρα μέχρι τον πυθμένα. Εκεί οι ερευνητές θα συλλέξουν δείγματα ιζημάτων για να χαρτογραφήσουν ποια είδη ζουν στα μεγάλα βάθη, πόσο μεγάλη είναι η βιοποικιλότητα και πώς λειτουργεί το οικοσύστημα.
Η Arunima Sen, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο UNIS, ηγείται του ερευνητικού έργου για τον κύκλο του άνθρακα στον θαλάσσιο πυθμένα. «Θέλουμε να κατανοήσουμε ολόκληρο τον κύκλο, από την παραγωγή τροφής στην επιφάνεια του ωκεανού, μέσω του πυθμένα, και πίσω στον ωκεανό», δήλωσε η Sen.
Όταν τα δείγματα ιζημάτων ανεβαίνουν στο πλοίο, αρχικά μοιάζουν με συνηθισμένη λάσπη. Όμως, αφού απομακρυνθεί το ίζημα με κόσκινα, γίνονται ορατοί οι οργανισμοί που ζουν μέσα σε αυτό.
Οι ερευνητές θα εξετάσουν επίσης πώς ο θαλάσσιος πυθμένας λειτουργεί ως φυσική αποθήκη άνθρακα, μετρώντας την κατανάλωση οξυγόνου στους πυρήνες ιζημάτων. Με τον τρόπο αυτό θα εκτιμηθεί πόσος άνθρακας αποθηκεύεται στον πυθμένα και πόσος επιστρέφει στον ωκεανό.
Συμβολή στο Διεθνές Πολικό Έτος 2032
Η φετινή θερινή αποστολή σηματοδοτεί την έναρξη του δεκαετούς ερευνητικού προγράμματος Polhavet 2050.
«Αυτή η πρώτη αποστολή είναι ευρεία και διεπιστημονική. Στη συνέχεια θα πραγματοποιήσουμε πιο εξειδικευμένες αποστολές που θα διερευνήσουν σε μεγαλύτερο βάθος τα ερωτήματα που θα προκύψουν στην πορεία», δήλωσε ο Dodd.
Ο ίδιος τόνισε ότι το Polhavet 2050 αποτελεί επίσης τη συμβολή της Νορβηγίας σε μια ευρύτερη διεθνή ερευνητική προσπάθεια. Το πρόγραμμα θα προσφέρει νέα γνώση, η οποία θα είναι σημαντική όταν ερευνητές από όλο τον κόσμο συναντηθούν στο επόμενο Διεθνές Πολικό Έτος το 2032-2033, συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση μιας Αρκτικής που αλλάζει με ταχύ ρυθμό.
«Ο Αρκτικός Ωκεανός δεν αποτελεί ένα απομονωμένο σύστημα. Οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, τα θερμότερα νερά του Ατλαντικού και η αυξανόμενη ανθρώπινη δραστηριότητα επηρεάζουν τις εξελίξεις στην Αρκτική. Ταυτόχρονα, οι αλλαγές στον Αρκτικό Ωκεανό επηρεάζουν και τον υπόλοιπο κόσμο μέσω της ωκεάνιας κυκλοφορίας, της εισροής γλυκού νερού και του κλίματος», κατέληξε ο Dodd.
Το ερευνητικό σκάφος Kronprins Haakon αναχωρεί από την προβλήτα άνθρακα στο Longyearbyen
